زیبایی شناسی خانه سنتی ایرانی: بازشناسایی مؤلفه‌های زیبایی بر اساس تئوری برخاسته از زمینه ( نمونه پژوهی: شهر یزد)

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد معماری، دانشگاه یزد، یزد، ایران.

2 استادیار دانشکده هنر و معماری، دانشگاه یزد، یزد، ایران.

چکیده

زیبایی خاصیت وجود انسان و تمایل به آن از مختصات آدمی است که همواره مورد توجه خاص گذشتگان بوده است. شهر یزد نیز با توجه به سابقه تاریخی­اش دارای معماری غنی است و می­تواند زمینه­ای برای استخراج معیارهای زیبایی در معماری باشد. در راستای دستیابی به این هدف، سعی شده بر اساس روش تئوری برخاسته از زمینه، شناسایی عناصر زیبایی­بخش این خانه­ها، بر اساس ادراک مصاحبه شونده‌های حاضر در فضا شکل بگیرد. در این روش به منظور مطالعات ژرف، هفت گونه از خانه­های سنتی یزد انتخاب شدند. محقق با حضور مستمر در محیط و مصاحبه­های ژرف و نظام­مند با ساکنین، اقدام به ارزیابی زیبایی این خانه­ها کرده است. به منظور افزایش روایی پژوهش، یافته­ها در مقایسه تطبیقی با مبانی موجود قرار داده شدند. نتایج پژوهش نشان می­دهد: زیبایی طبیعت؛ نمود وحدت؛ تأکید بر جلوه فضا در دید ناظر و توجه به معانی نمادین، چهار عامل اصلی زیبایی­بخش این خانه­ ها هستند. 

کلیدواژه‌ها


استراوس، انسلم، آ ؛ و کوربین، جولیت. )1385.(اصول روش تحقیق کیفی: نظریه مبنایی؛ رویه­ها و شیوه­ها. (بیوک محمودی، مترجم). تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.

اردلان، نادر؛ و بختیار، لاله. (1390). حس وحدت نقش سنت در معماری ایرانی. (ونداد جلیلی، مترجم). تهران: موسسه ی علمی پزوهشی علم معمار رویال.

اردلان، نادر. (1374). معماری ایرانی در سخن چهار نسل از معماران. مجله آبادی، (19)، 15-18.

4.امین­زاده، بهناز. (1389). ارزیابی زیبایی و هویت مکان. هویت شهر، (7)، 3-14.

بووی، اندرو. (1385). زیبایی­شناسی و ذهنیت از کانت تا نیچه. (فریبرز مجیدی، مترجم). تهران: فرهنگستان هنر.

بورکهارت، تیتوس. (1365). هنر اسلامی؛ زبان و بیان. (مسعود رجب نیا، مترجم). تهران: سروش.

تقوایی، ویدا. (1386). نظام فضایی پنهان معماری ایرانی و ساختار آن. هنرهای زیبا، (30)، 43-52.

جعفری، محمد تقی. (1378). زیبایی و هنر از دیدگاه اسلام. تهران: نشر کرامت.

دورانت، ویل. (1378). لذت فلسفه. (عباس دریاب خویی، مترجم). تهران: نشر علمی فرهنگی.

طوفان، سحر. (1385). بازشناسی نقش آب در حیاط خانه­های سنتی ایران. باغ نظر، 6، 72-81.

عینی­فر، علیرضا. (1382). الگویی برای تحلیل انعطاف­پذیری در مسکن سنتی ایران. هنرهای زیبا، (13)، 64-77.

فارابی، ابونصر. (1367). شرح منظومه. (سید جعفر سجادی، مترجم). تهران: انتشارات علمیه اسلامیه.

گروتر، یورگ. (1375). زیباشناختی در معماری. (جهانشاه پاکزاد و عبدالرضا همایون، مترجمان). تهران: نشر دانشگاه شهید بهشتی.

گروت، لیندا؛ و وانگ، دیوید. (1390). روش­های تحقیق در معماری. (علیرضا عینی فر، مترجم). تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

لنگ، جان. (1390). آفرینش نظریه معماری: نقش علوم رفتاری در طراحی محیط. (علیرضا عینی­فر، مترجم). تهران: دانشگاه تهران.

مطهری، مرتضی. (1373). فطرت. تهران: انتشارات صدرا.

مسائلی، صدیقه. (1388).  نقشه پنهان به مثابه دست آورد باورهای دینی در مسکن سنتی کویری ایران. هنرهای زیبا، (37): 38- 27.

مازلو، آبراهام اچ. (1366). انگیزش و شخصیت. (احمد رضوانی، مترجم). مشهد: معاونت فرهنگی آستان قدس رضوی.

نصر، سیدحسین. (1380). معرفت و معنویت. (انشاالله رحمتی، مترجم). تهران: دفتر پژوهش و نشر سهروردی.

نایبی، فرشته. (1381). حیات در حیاط. تهران: نزهت.

 

Berlyne, D. E. (1974). Studies in The new Experimental Aesthetics. Washington, d. c.: hemisphere publishing corp.

Dewey, J. (1934). Art as Experience. New York: Putnam.

Eliade, M., & Adams, C.J. (1987). The Encyclopedia of Religion. (2thed). New York: Macmillan.

Gibson, J. J. (1979). An Ecological Approach to visual perception. Boston: Houghton Mifflin.

Helson, H. (1948). Adaptation Level as a Basis for a Quantitative Theory of Frames of Reference. Psychological Review, 55, 297-313.

Halprein, L. (1965). Motation. Progressive Architecture, 46(7), 126- 133.

Morris, C. (1938). Foundations of a theory of signs. Chicago: University of Chicago press.

Moles, A. (1966). Information theory and esthetic perception, urban. ILL.: University of Illinois press.

Nasr, S. H. (1987). Science in Islam. (A. soroush, Trans.). Tehran: Soroush Press, p. 17. 26.

Rappaport, A. (1982). The Meaning of The Built Environment: A nonverbal Communications Approach. Beverly Hills, CA: Sage.

Rainwater, L. (1966). Fear and House as Haven in the Lower Class. Journal of the American Institute of planners, 32(1), 23-31.

Santayana, G. (1896). The Sense of Beauty. Reprinted. New York: Dover.