جهانی‌سازی و منطقه‌گرایی در معماری معاصر: تعامل یا تقابل

نویسندگان

1 دانشآموخته دکتری معماری، گروه معماری، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

2 استاد، گروه معماری، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

3 استاد دانشگاه تربیت مدرس، دانشکده هنر و معماری، تهران، ایران.

چکیده

جهانی‌سازی فرایندی پیچیده و چند ­­وجهی است که فشردگی فزایندة زمان و مکان و سرعت بخشیِ تعاملات بین‌فرهنگی را سبب شده، همسانی و همگونی را تداعی می‌کند. منطقه‌گرایی دیدگاهی تحلیلی و انتقادی است که بر حفظ ویژگی‌های خاص مکان و برجسته نمودن تفاوتها، تأکید دارد. مقاله می­کوشد تا از رهگذر مطالعه و تدقیق دو فرآیند جهانی‌سازی و رویکردهای نوین منطقه‌گرایی، نوع رابطة میان آنها در اثرگذاری بر معماری معاصر را مورد کنکاش قرار دهد. روش تحقیق، توصیفی- تحلیلی و متکی بر تکنیک تحلیل محتوا می­باشد. نتایج مطالعات حاکی از آن است که درونمایة چند وجهیِ جهانی‌سازی نشان از وجود نوعی همزمانی روندهای همگون‌ساز و ناهمگون‌ساز در ماهیت این فرایند دارد و رویکردهای نوین منطقه‌گرایی نیز، در پی ایجاد تنوع در حین سود بردن از مزایای جهانی­اند. بنابراین مابین پدیده‌های مذکور، تعاملی دوسویه در جریان است که حاصل آن، شکل‌گیری نوعی معماری پیوندی و تعامل جهانی–منطقه­ای در معماری معاصر است.
 

کلیدواژه‌ها


1. آغد‌اشلو، آید‌ین. (1385). هنر جهانی است. فصلنامه هنر، (67)، 333-336.
2. ابل، کریس. ( 1387). معماری و هویت. ( فرح حبیب، مترجم). تهران: نشر دانشگاه آزاد اسلامی. (نشر اثر اصلی1997).
3. ابراهیمی، سمیه ؛ و اسلامی، غلامرضا. (1389). معماری و شهرسازی ایران د‌ر د‌وران گذار. مجله هویت شهر، 4 (6)، 3-14.
4. بایزید‌ی، قاد‌ر؛ اعتصام، ایرج؛ حبیب، فرح؛ و مختاباد امرئی، مصطفی.(1392). جستاری بر تبیین د‌ید‌گاه‌های منطقه‌گرایی و سیر تحول آنها د‌ر معماری معاصر. نشریه نقش‌جهان، مطالعات نظری و فناوریهای نوین معماری و شهرسازی، 3 (1)، 7-18.
5. بسکی، سهیلا. (1377). گفتگو با پل آند‌رو. مجله معمار، (2)، 25-32.
6. بلخاری، حسن. (1385). هنر و معماری اسلامی، قابلیت‌های جهانی تأثیر هنر و معماری اسلامی بر هنر و معماری اروپا و آمریکا. فصلنامه هنر، (67)، 365 – 382.
7. بهزاد‌فر، مصطفی. (1387). هویت شهر: نگاهی به هویت شهر تهران، تهران: مرکز مطالعات فرهنگی شهر تهران، نشر شهر.
8. تامپسون، جان. ب. (1380). رسانه‌ها و مد‌رنیته: نظریة اجتماعی رسانه‌ها. (مسعود اوحد‌ی، مترجم). (چاپ اول). تهران: انتشارات سروش.
9. ترابی، سید محمد. (1385). جهانی‌شد‌ن و فرهنگ‌های قومی. فصلنامه هنر، (67)، 141- 148.
10. توسلی، غلامعباس. (1385). بررسی گفتمان‌های غالب د‌ر بحث جهانی‌شد‌ن. نامة علوم اجتماعی، 27 (27)، 157 – 179.
11. جنکینز، جنیفر. (1385). بازسازی کاخ شهری برلین: جهانی‌شدن میراث فرهنگی و گذشته پادشاهی برلین. فصلنامه هنر، (67)، 297 – 328.
12. حبیب، فرح؛ و حسینی، اکرم. (1389). تحلیلی از معماری معاصر ایران د‌ر رویارویی با پد‌ید‌ه جهانی‌شد‌ن. مجله هویت شهر، 4 (6)، 29-38.
13. حسین‌زاد‌ه، آذین. (1385). هنرجهانی و فلسفه‌ی عصر روشنگری. فصلنامه هنر، (67)، 61 – 69.
14. د‌انشگر، محمد. (1385). جهانی‌شد‌ن، گسترۀ زبان و اد‌بیات فارسی و چالش‌های پیش‌رو. فصلنامه هنر، (67)، 387 – 398.
15. د‌یبا، د‌اراب .(1382 الف). هنر گفت و گو ـ چارلز جنکس و د‌اراب د‌یبا. فصلنامه معماری شهرسازی، (70-71)، 70-77.
16. د‌یبا، د‌اراب. (1382ب). هنر گفت و گو ـ رابرت ونتوری، د‌نیز اسکات براون و د‌اراب د‌یبا. فصلنامه معماری و شهرسازی، (72-73)، 84-91.
17. د‌هقانی فیروزآباد‌ی، جلال. (1388). تحول د‌ر نظریه‌های منطقه‌گرایی. مطالعات اوراسیای مرکزی، د‌انشکد‌ه حقوق و علوم سیاسی، 2(5)، 99- 116.
18. رابرتسون، رونالد. (1385). جهانی‌شد‌ن- تئوری‌های اجتماعی و فرهنگ جهانی. (کمال پولاد‌ی، مترجم)، تهران: نشر ثالث.
19. رنای شورت، جان؛ و هیون کیم، یونگ. (1386). جهانی‌شد‌ن و شهر. (احمد پوراحمد و شایان رستمی، مترجمان)، تهران: سازمان انتشارات جهاد د‌انشگاهی.
20. ریکور، پل. (1379). تمد‌ن جهانی و فرهنگ‌های ملی. مجله معماری و شهرسازی، (60-61)، 15.
21. سینایی، وحید؛ ابراهیم آباد‌ی، غلامرضا. (1384). کثرت‌گرایی فرهنگی در عصر جهانی‌شد‌ن و تحول فرهنگ سیاسی نخبگان د‌ر ایران. نامة علوم اجتماعی، 25 (25)، 107 – 139.
22. سپهر راد، کتایون. (1385). هنر ایران و جهانی‌شد‌ن، تقابل نوستالژی و کیچ. فصلنامه هنر، (67)، 235 – 241.
23. ساسانی، فرهاد. (1385). جهانی‌سازی و موزه‌ای شد‌ن هنر، جهانی‌شدن و پویایی سنت هنری. فصلنامه هنر، (67)، 187 – 199.
24. شایان، حمید‌رضا؛ عینی فر، علیرضا؛ و د‌یبا، داراب. (1388). مفاهیم طراحی د‌ر زمینه بیگانه: تحلیل منطقه‌گرایی د‌ر آثار معماران غیر‌بومی د‌ر کشورهای مسلمان حوزه خلیج فارس. نشریه هنرهای زیبا، (38)، 49-60 .
25. شایگان، داریوش. (1381). افسون‌زد‌گی جد‌ید، هویت چهل‌تکه و تفکر سیار. (چاپ سوم). ( فاطمه ولیانی، مترجم)، تهران: نشر فرزان روز.
26. شایگان، د‌اریوش. (1379). آمیزش افق‌ها / نامه به نسل‌های آیند‌ه. مجله معماری و شهرسازی، (60-61)، 11-14.
27. ضیمران، محمد. (1385). جهانی‌شد‌ن و جهان‌انگاری د‌ر هنر و ناخرسند‌ی‌های آن. فصلنامه هنر، (67)، 51 – 60 .
28. طاهری، فرزانه. (1378). رنتسو پیانو، مرکز فرهنگی ژان ماری تجیبائو. مجله معمار، (4)،60-69.
29. عباد‌یان، محمود. (1385). هنر، تطور و چشم‌اند‌از فرهنگی آن. فصلنامه هنر، (67)، 21 – 29.
30. قاری پور، محمد؛ و شایان، حمید‌رضا. (1379). مصاحبه با کیشو کوروکاوا. مجله معماری و شهرسازی، (60-61)، 41-48.
31. کچویان، حسین. (1386). نظریة جهانی‌شد‌ن ترکیبی مسئله‌ساز از د‌و کلان – روایت تاریخ تجد‌د. نامة علوم اجتماعی، 32 (32)، 55 – 89 .
32. کیمانی انجوگو، سیمون. (1385). آثار هنری در عصر جهانی‌شدن. فصلنامه هنر، (67)، 109 – 119.
33. گل محمد‌ی، احمد. (1381). جهانی‌شد‌ن فرهنگ هویت، تهران: نشر نی.
34. محسنیان‌راد، مهد‌ی. (1387). بازار پیام و آیند‌ه ارتباطات میان فرهنگی. نامة علوم اجتماعی، 5 (صفر). 1-22.
35. منتظری، علی .(1385). فرهنگ و هنر در فرایند جهانی‌شد‌ن. فصلنامه هنر، (67)، 425 – 431.
36. موسوی، سید محمد علی. (1388). جهانی‌شد‌ن و منطقه‌گرایی: انفکاک یا هم‌گرایی؟. فصلنامه بین المللی روابط خارجی، 1(3)، 119- 138.
37. میرمقتد‌ایی، مهتا. (1383). معیارهای شناخت و ارزیابی هویت کالبد‌ی شهرها. نشریه هنرهای زیبا، (19)، 17-26 .
38.نیکولتی، مانفرد‌ی. (1385). هنر ملی و منطقه‌ای د‌ر عصر جهانی‌شد‌ن. فصلنامه هنر، (67)، 404 – 403.
39- همتی، همایون. (1385). معانی و پیامد‌های جهانی‌شد‌ن برای فرهنگ و هنر. فصلنامه هنر، (67)، 270 – 251.


40. Adam, R. (2008). The Local and the Global: the new face of tradition in 1s‌t conference on Zagros Traditional Settlements.30th April- 2nd May. Sanandaj: University of Kurdistan.
41. Bayzidi, Q., Etesam, I., Habib, F., Mokhtabad Amrei, S. M. (2013). An Inves‌tigation of Global-Regional Interactional Approach at the Prominent works of Contemporary Iranian Architects. International Journal of Architecture and Urban Development (IJAUD), 3(2), 13-20.
42. Danishteakclassics. (2013). Retrieved June 22, 2013, from http://www.danishteakclassics.com
43. Eggener, K. L. (2002). Placing Resis‌tance: A Critique of Critical Regionalism. Journal of Architectural Education JAE ,55(4) , 228–237
44. Frampton, K. (2000). Towards a critical regionalism in M. Miles (Ed.), The city culture reader, Routledge.
45. Greatbuildings. (2013).Retrieved June 15, 2013, from http://www.greatbuildings.com/architects/Balkrishna_Doshi.html.
46. Paterson, S. (1995). Critical Analysis of Towards a Critical Regionalism by Kenneth Frampton. Retrieved April 15, 3013, From http://home.earthlink.net/%7Eaisgp/texts/regionalism/regionalism.html.
47. Tzonis, A. (2003). Introducing an architecture of the present. Critical regionalism and the design of identity in L. Lefaivre, & A. Tzonis (Ed.), Critical regionalism: architecture and identity in a globalized world. Pres‌tel Verlag.
48. Wikipedia. (2013). Retrieved May 25, 2013, from http://en.wikipedia.org/wiki/Critical_regionalism