مدل پیشنهادی مشارکت کاربر در فرآیند برنامه‏‌د‏هی مدرسۀاجتماعی (مطالعه موردی: دبستان ام‌‏البنین در محله ملاصدرای اصفهان)

نوع مقاله: مطالعه موردی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد معماری، گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران.

2 دانشیار، گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران.

چکیده

یکی از علل نارضایتی اغلب کاربران از معماری مدرسه، اختلاف‏نظر بین کاربران مدرسه و برنامه‏ریزان است؛ بنابراین ضروری است که برنامه‏دهی مدرسه با مشارکت اعضایی حاصل شود که متعلق به همسایگی مدرسه‏اند. هدفِ این تحقیق دستیابی به برنامه‏دهی مشارکتی مدرسه‏ اجتماعی و نمایش فرایند مشارکت کاربر می‏باشد؛ در این راستا از نظرات کاربران دبستان ‏ام‏البنین و اهالی محله‏ ملاصدرای اصفهان توسط ابزارهای مشارکتی همچون کارگروه‏های مشارکتی (شامل والدین، معلمان و دانش‏آموزان)، مصاحبه و ‌‌پرسش‌نامه (شامل 13 ‌‌پرسش‌نامه ‏ توسط معلمان و ۸۷ ‏‌‌پرسش‌نامه توسط والدین و اهالی محله) استفاده شد. این پژوهش کیفی از روش توصیفی-تحلیلی برای تحلیل داده‌ها، روش کتابخانه‏ای، همچنین ابزار مصاحبه و ‌‌پرسش‌نامه در پیمایش میدانی برای گردآوری داده‏ها بهره‏برداری می‌کند. جمع‏بندی یافته‌ها به تنظیم جدول برنامه‏دهی معماری طبق شاخصه‏های دریافتی از سوی کاربران می‏انجامد؛ نتیجۀ پژوهش ارائه‏ مدل پیشنهادیِ مشارکت کاربر در فرایند برنامه‏دهی مدرسه اجتماعی می‌باشد که می‏تواند در شناخت نیازهای کاربران و افزایش رضایت کاربر از طراحی مدرسه مؤثر باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


1. اسلامی، سید غلامرضا؛ و کامل‏نیا، حامد. (1393). معماری جمعی از نظریه تا عمل. (چاپ دوم). تهران: دانشگاه تهران.
2. اشرفی، روشنک. (۱۳۹۴). بررسی ابعاد مختلف طراحی مشارکتی با توجه
ویژه به مشارکت در طراحی مدارس. کنفرانس بین المللی عمران، معماری و زیرساخت های شهری. مرداد 8-7، (ص15-1). تبریز: دبیرخانه دائمی کنفرانس.
3. پنیا، ویلیام ام؛ و پارشال، استیون ای. (1388). مبانی برنامه‏ریزی معماری تبیین روش مساله‏کاوی. (محمد احمدی‏نژاد، مترجم). اصفهان: نشر خاک. (نشر اثر اصلی 2012).
4. سعیدمحمودی، سیدامیر. (1389). برنامه‏دهی معماری یک ضرورت برای طراحی. هنرهای زیبا- معماری و شهرسازی، 2(44)، 85-77.
5. حمزوی، راضیه. (1389). بررسی کارکرد مدارس اجتماعی با تاکید بر اندیشه‏های پایداری اجتماعی. گزارش سازمان نظام مهندسی ساختمان استان فارس، 19(67 -66)، 99-94.
6. علی‏الحسابی، مهران؛ و یوسف‏زمانی، مهرداد. (1389). فرایند طراحی معماری تعامل میان طراح و بهره‏بردار (مدل‏یابی مشارکت در طراحی مسکن‏های شخصی‏ساز). هنرهای زیبا- معماری و شهرسازی، 2(43)، 42-31.
7. قنبران، عبدالحمید؛ و جعفری، مرضیه. (1393). بررسی عوامل موثر بر ارتقاء تعاملات اجتماعی در میان ساکنان محله مسکونی (نمونه موردی: محله درکه- تهران). انجمن علمی معماری و شهرسازی ایران، 5(7)، 64-57.
8. کامل‏نیا، حامد؛ اسلامی، سیدغلامرضا؛ و حناچی، پیروز. (1389). تحلیل و ارزیابی معماری جمعی بر مبنای شاخصه‏های احساس جمعی. هویت شهر، 4(7)، 140-131.
9. کامل‏نیا، حامد. (1392). چارچوبی نوین برای تعامل معماری جمعی در طراحی مجموعه‏های مسکونی معاصر. نقش‏جهان، 3(2)، 73-63.
10. کامل‏نیا، حامد. (1387). معماری و الگوواره‏های طراحی جمعی. پایان‏نامه دکتری، دانشگاه تهران، تهران.
11. نایر، پراکاش؛ فایلدین، راندال؛ و لاک‏نی، جفری. (1391). زبان طراحی مدرسه: الگوهای طراحی برای مدارس قرن بیست‏ویکم. (ثمانه ایروانی، مترجم). تهران: راه‏دان. (نشر اثر اصلی 2009).
12. والدن، روتراوت. (1396). مدارس آینده: روانشناسی معماری در طراحی. (رضا نقدبیشی و پوریا رحمتی، مترجمان). تهران: نوربخش. (نشر اثر اصلی
2015).
13. یوسف‏زمانی، مهرداد. (1390). مدل ساختار مفهومی درس اصول طراحی معماری مشارکتی (درس پیشنهادی کارشناسی معماری). انجمن علمی معماری و شهرسازی ایران، 2(2)، 76-69.

15. Ashrafi, R. & Kamelnia, H. (2016).Teachers’ Participation in Designing an Educational Complex: Applying “Role” Technique in Iran. International Journal of Applied Science and Technology, 6(3), 14-30.
16. Bowen, S., Durrant, A., Nissen, B., Bowers, J., & Wright, P. (2016). The value of designers' creative practice within complex collaborations. Design S‌tudies, 46, 174-198.
17. Könings, K. D., Seidel, T., & van Merriënboer, J. J. (2014). Participatory design of learning environments: integrating perspectives of s‌tudents, teachers, and designers. Ins‌tructional Science, 42(1), 1-9.
18. Mäkelä, T. (2018). A design framework and principles for co-designing learning environments fos‌tering learning and wellbeing. Unpublished doctoral dissertation, Jyväskylä s‌tudies in education, psychology and social research, Jyväskylä University, Jyväskylä.
19. Mäkelä, T., Kankaanranta, M., & Gallagher, C. (2014). Involving s‌tudents in the redesign of learning environments conducive to learning and wellbeing. Proceedings of the Annual Architectural Research Symposium in Finland. 268-282. Retrieved Septemper 7, 2017, from https://journal.fi/atut/article/view/46489.
20. Sanoff, H., Pasalar, C., & Hashas, M. (2003). School Building Assessment Methods. Washington, DC: National Clearinghouse for Educational Facilities.
21. Sanoff, H. (2002). Schools Designed with Community Participation. Washington, DC: National Clearinghouse for Educational Facilities.
22. Sanoff, H. (2009). Research Based Design of an Elementary School. Open House International, 34(1), 9-16.
23. Sanoff, H. (2010). Community participation in school planning: case s‌tudies of engagement in school facilities. Riga: VDM Verlag Dr. Müller.